Język francuski - Rzeczownik

Rzeczownik - Le substantif

Rzeczownik – część mowy, która określa osoby, zwierzęta, rzeczy i pojęcia abstrakcyjne.
W odróżnieniu od języka polskiego rzeczownik w języku francuskim posiada tylko dwa rodzaje gramatyczne – męski i żeński (rodzaj nijaki nie istnieje). Rzeczownik w języku francuskim odmienia się przez liczbę mnogą i pojedynczą. Jak widać język francuski posiada znacznie łatwiejszą odmianę rzeczownika niż język polski.

Rodzaj żeński i męski rzeczownika

Rodzaj rzeczownika rozpoznajemy po końcówce (chociaż ten sposób nie jest uniwersalny i działa tylko z niektórymi końcówkami) i rodzajniku. Rodzajnik stoi zawsze przed rzeczownikiem (zobacz rozdział poświęcony rodzajnikowi w języku francuskim).
Dla przykładu podaję tabelkę z rodzajnikami określonymi.

rodzajnik określony liczba pojedyncza liczba mnoga
rodzaj męski le / l' les
rodzaj żeński la / l'

 

1) Formę żeńską tworzy się z reguły dodając na koniec formy męskiej końcówkę –e i zmieniając rodzajnik na formę żeńską.
Rodzaj męski + -e ->rodzaj żeński
Np.:

rodzaj męski rodzaj żeński
un ami une amie
przyjaciel przyjaciółka


Co zrobić, gdy rzeczownik w formie męskiej kończy się na –e? Nic prostszego zmienia się tylko rodzajnik.

rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj męski polski rodzaj żeński polski
un artiste une artiste artysta artystka
un journaliste une journaliste dziennikarz dziennikarka
un secrétaire une secrétaire sekretarz

sekretarka

 

2) Istnieją też w języku francuskim rzeczowniki, w których tworzenie rodzaju żeńskiego odbywa się przez zmianę ostatniej sylaby.

ost. sylaba r. męski ost. sylaba r. żeński rodzaj męski rodzaj żeński
-ée

un employé

(pracownik)

une employée

(pracownica)

-teur trice

un acteur

(aktor)

une actrice

(aktorka)

-eur -euse

un vendeur

(sprzedawca)

une vendeuse

(ekspedientka)

-f -ve

un veuf

(wdowiec)

une veuve

(wdowa)

-er ère

un boulanger

(piekarz)

une boulangère

(kobieta piekarz)


3) Rzeczowniki zakończone w rodzaju męskim na –n w rodzaju żeńskim przyjmują formę –nne lub –ne

ost. sylaba r. męski ost. sylaba r. żeński rodzaj męski rodzaj żeński
-on –onne

un espion

(szpieg)

une espionne

(kobieta szpieg)

an -anne

un paysan

(wieśniak)

une paysanne

(wieśniaczka)

-en -enne

un Européen

(Europejczyk)

une Européenne

(Europejka)

-in -ine

un cousin

(kuzyn)

une cousine

(kuzynka)

-an ane

un Persan

(Pers)

une Persane

(Persjanka)

-ain -aine

un Roumain

(Rumun)

une Roumaine

(Rumunka)

 

 

4)W języku francuskim spotykamy też pary rzeczowników które nie mają wspólnego rdzenia w formie męskiej i żeńskiej.

rodzaj męski rodzaj żeński

Un homme

(mężczyzna)

une femme

(kobieta)

Un oncle

(wuj)

une tante

(ciotka)

 

5)Istnieją też rzeczowniki występujące tylko w formie męskiej:

Jak widać chyba Francuzi uważają, że pewne zawody dostępne są tylko dla mężczyzn.

6)Na szczęście są też rzeczowniki występujące tylko w formie żeńskiej.

Tworzenie liczby mnogiej rzeczowników w języku francuskim.

1) Formę mnogą z reguły tworzy się poprzez dodanie końcówki –s i zmianę rodzajnika.
I tutaj uwaga końcówki –s się nie wymawia.
Liczba pojedyncza + -s -> liczba mnoga

liczba pojedyncza liczba mnoga
un livre des livres
un train des trans


2) Rzeczowniki francuskie kończące się na –s, -z, -x nie zmieniają swojej formy w liczbie mnogiej. Zmienia się tylko rodzajnik.

liczba pojedyncza liczba mnoga znaczenie
un Français des Français Francuz
un prix des prix cena
un gaz des gaz gaz

 

3)Przyjrzyjmy się rzeczownikom francuskim, w których w liczbie mnogiej dodajemy x na końcu.

ostatnia sylaba l. pojedyncza ostatnia sylaba l. mnoga
-eau -eaux
-au -aux
eu -eux
-ou -oux

np.:
un bateau -> des bateaux – statki

4)Zmianie ulegają też rzeczowniki zakończone na -ail, -al.

ost. sylaba r. męski ost. sylaba r. żeński rodzaj męski rodzaj żeński
-ail -aux

un travail

(praca)

des travaux

(prace)

-al -aux

un journal

(gazeta)

des journaux

(gazety)

Ale istnieją też wyjątki: un festival - des festivals

5) Pamiętaj: nazwiska rodzin w języku francuskim nie mają liczny mnogiej!
J’ai rencontré les Poussin –Spotkałem państwo Poussin

Stronę sprawdziła pani Agnieszka Maciejek z firmy L'Apostrophe - Nauka Francuskiego